Σπίνος (Fringilla coelebs): Ο πολύχρωμος τραγουδιστής της φύσης
Ο Σπίνος είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και αγαπημένα στρουθιόμορφα πουλιά της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής υπαίθρου. Με το χαρακτηριστικό του κελάηδισμα και τα όμορφα χρώματά του, αποτελεί σημαντικό στοιχείο των δασικών και ημιαστικών οικοσυστημάτων.
Ετυμολογία Ονομάτων
Φρυγίλλος ο άγαμος, Fringillia coelebs, Σπίνος, Τσόνος ή τσόνι, Σπιγγάρι, Πίπιζα, Τσουνάς μερικές από τις ονομασίες του.Η ονομασία του σπίνου συνδέεται με την αρχαία λέξη «σπίζα», που χρησιμοποιούνταν για μικρά σποροφάγα πουλιά.
Η λατινική ονομασία Fringilla coelebs δόθηκε από τον Κάρολος Λινναίος. Το Fringilla σημαίνει «σπίνος», ενώ το coelebs σημαίνει «άγαμος», αναφορά στην παρατήρηση ότι τα αρσενικά συχνά παραμένουν μόνα τον χειμώνα σε κάποιες περιοχές.
Πού ζει και ποιο είναι το περιβάλλον του
Ο σπίνος ζει κυρίως σε δάση φυλλοβόλων και κωνοφόρων, αλλά συναντάται επίσης σε πάρκα, οπωρώνες και κήπους με ψηλά δέντρα. Η εξάπλωσή του καλύπτει σχεδόν όλη την Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία. Στην Ελλάδα είναι μόνιμο είδος, με σημαντική αύξηση πληθυσμού τον χειμώνα λόγω μεταναστευτικών ατόμων από τον βορρά.Την άνοιξη, την περίοδο του ζευγαρώματος, το αρσενικό και μόνο, έχει ένα έντονο, επίμονο και μονότονο κελάηδημα. Τον υπόλοιπο χρόνο και τα δύο φύλλα έχουν το χαρακτηριστικό τσον-τσον, εξ' ου και το τσόνος. Παλαιότερα λέγανε ότι αυτή η φωνή ήταν προμήνυμα χιονιού.
Παρουσιάζει το φαινόμενο του φυλετικού διμορφισμού, δηλαδή το αρσενικό έχει διαφορετικά χρώματα από το θηλυκό, πιο έντονα και πιο όμορφα.
Διατροφή και Μετακινήσεις
Ο σπίνος τρέφεται κυρίως με σπόρους το φθινόπωρο και τον χειμώνα, ενώ την άνοιξη καταναλώνει έντομα και κάμπιες για την ανάπτυξη των νεοσσών. Είναι μερικώς μεταναστευτικό είδος, καθώς μέρος των πληθυσμών παραμένει μόνιμα στην Ελλάδα ενώ άλλοι μετακινούνται εποχικά.
Φυσικοί εχθροί και απειλές
Ο Σπίνος αντιμετωπίζει κυρίως το Ξεφτέρι ως θηρευτή των ενήλικων ατόμων. Σημαντικές απώλειες στις φωλιές προκαλούν η Καρακάξα και η Κίσσα, οι οποίες λεηλατούν αυγά και νεοσσούς.Επιπλέον, σημαντική απειλή αποτελεί και ο άνθρωπος, κυρίως μέσω της καταστροφής ενδιαιτημάτων, της χρήσης φυτοφαρμάκων που μειώνουν την τροφή (έντομα) και της αλλοίωσης των φυσικών και αστικών οικοσυστημάτων.
Συγγενικά είδη στην Ελλάδα (Οικογένεια Fringillidae)
Κοινά είδη
- Σπίνος (Fringila coelebs)
- Καρδερίνα (Carduelis carduelis)
- Φλώρος (Chloris chloris, παλαιότερη ονομασία: Carduelis chloris)
- Φανέτο (Linaria cannabina, παλαιότερη ονομασία: Carduelis cannabina)
- Λούγαρο (Spinus spinus, παλαιότερη ονομασία: Carduelis spinus)
- Χειμωνόσπινος (Fringilla montifringilla) ή Μούντα
- Σκαρθί (Serinus serinus)
Λιγότερο κοινά / σπάνια είδη
- Κοκκοθραύστης (Coccothraustes coccothraustes) ή Φλυτζούνι
- Σταυρομύτης (Loxia curvirostra) ή Ντουνιάς
- Πύρρουλας (Pyrrhula pyrrhula)
- Ροδόσπιζα (Carpodacus erythrinus)
- Ερημοπύρρουλας (σπάνιος επισκέπτης της Ανατολικής Μεσογείου)
Μύθοι και Παραδόσεις
Στη λαϊκή παράδοση, το κελάηδημα του σπίνου συνδέεται με αλλαγές του καιρού, χωρίς όμως επιστημονική τεκμηρίωση. Σε ευρωπαϊκές παραδόσεις θεωρείται σύμβολο της άνοιξης και της αναγέννησης της φύσης.
Ο σπίνος αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και αγαπητά πουλιά της ελληνικής φύσης, με έντονη παρουσία σε δάση και αστικά περιβάλλοντα, και σημαντικό οικολογικό ρόλο στα οικοσυστήματα όπου ζει.
Ο σπίνος αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και αγαπητά πουλιά της ελληνικής φύσης, με έντονη παρουσία σε δάση και αστικά περιβάλλοντα, και σημαντικό οικολογικό ρόλο στα οικοσυστήματα όπου ζει.
