Φανέτο (Linaria cannabina): Το πουλί με το κόκκινο στήθος και την υπέροχη φωνή

Φανέτο (Linaria cannabina): Το μελωδικό σπουργίτι των αγρών

Το Φανέτο (Linaria cannabina), γνωστό και ως Φανέτι ή Τσιφτελής, είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και μελωδικά πουλιά της ελληνικής υπαίθρου. Ανήκει στην οικογένεια των Σπιζιδών (Fringillidae) και ξεχωρίζει για το ευχάριστο, κελαρυστό κελάηδισμά του και την κομψή, διακριτική του εμφάνιση. 

Ετυμολογία: Η σχέση με το λινάρι και την κάνναβη

Η επιστημονική και η κοινή ονομασία του είδους συνδέονται άμεσα με τη διατροφή του.
Η λατινική ονομασία (Linaria cannabina) προέρχεται από τη λέξη linum (λινάρι), ενώ το ειδικό όνομα cannabina αναφέρεται στην κάνναβη. Η ονομασία αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς το είδος δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση σε μικρούς σπόρους φυτών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και το λινάρι και η άγρια κάνναβη, χωρίς όμως να αποτελούν αποκλειστική τροφή του.
Η ελληνική ονομασία «Φανέτο» θεωρείται δάνειο από την ιταλική λέξη fanello, ενώ σε ορισμένες περιοχές απαντά και ως «Λιναροκόπτης», όνομα που σχετίζεται επίσης με τη διατροφή του.

Στα Αγλικά Eurasian Linnet, όπου το Linnet προέρχεται από το “lin” που σημαίνει λινάρι.Linnet = «το μικρό πουλί του λιναριού»

Φυσιογνωμία και Βιότοπος

Το Φανέτο είναι μικρόσωμο πουλί, με μήκος περίπου 12,5–14 εκατοστά. Το αρσενικό κατά την αναπαραγωγική περίοδο αποκτά ερυθρό χρωματισμό στο μέτωπο και στο στήθος, με ένταση που ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση του ατόμου. Το θηλυκό είναι πιο διακριτικό και δεν φέρει κόκκινο χρώμα.
Προτιμά ανοιχτά τοπία με χαμηλή βλάστηση, όπως θαμνότοπους, αγρούς, χέρσες εκτάσεις, αμπελώνες και παρυφές δασών, αποφεύγοντας τα πυκνά δάση.
Στην Ελλάδα είναι ευρέως διαδεδομένο και παρατηρείται όλο τον χρόνο, κυρίως σε πεδινές και ημιορεινές περιοχές, ενώ σε μεγαλύτερα υψόμετρα εμφανίζεται κυρίως κατά την αναπαραγωγική περίοδο. 

Διατροφή

Το Φανέτο είναι κυρίως σποροφάγο είδος. Τρέφεται με σπόρους ποωδών φυτών, όπως αγριόχορτα, γαϊδουράγκαθο και άλλα αγρωστώδη. Αν και καταναλώνει σπόρους λιναριού και κάνναβης, η διατροφή του είναι ευρεία και ποικίλη.

Κατά την αναπαραγωγική περίοδο, ιδιαίτερα για τη διατροφή των νεοσσών, καταναλώνει και μικρά έντομα, τα οποία παρέχουν απαραίτητη πρωτεΐνη.

Μετανάστευση και Κοινωνική Συμπεριφορά

Το Φανέτο είναι μερικώς μεταναστευτικό είδος. Οι βόρειοι πληθυσμοί της Ευρώπης μετακινούνται προς νοτιότερες περιοχές τον χειμώνα. Στην Ελλάδα είναι κυρίως επιδημητικό, αλλά οι πληθυσμοί ενισχύονται το φθινόπωρο και τον χειμώνα από μεταναστευτικά άτομα.
Είναι κοινωνικό πουλί και εκτός της αναπαραγωγικής περιόδου σχηματίζει κοπάδια, συχνά μαζί με άλλες σπίζες όπως οι καρδερίνες, οι φλώροι και οι σπίνοι. 

Εχθροί και Απειλές

Όπως τα περισσότερα μικρά στρουθιόμορφα, το Φανέτο αντιμετωπίζει ποικίλες απειλές.
Στους φυσικούς θηρευτές περιλαμβάνονται αρπακτικά πουλιά όπως το Ξεφτέρι (Accipiter nisus) και διάφορα νυκτόβια, ενώ οι φωλιές απειλούνται από θηλαστικά και ερπετά.
Η σημαντικότερη απειλή προέρχεται από τον άνθρωπο. Η εντατική γεωργία και η χρήση φυτοφαρμάκων μειώνουν τη διαθεσιμότητα τροφής, ενώ η παράνομη παγίδευση με δίχτυα και ξόβεργες εξακολουθεί να επηρεάζει το είδος σε ορισμένες περιοχές. 

Το κελάηδημα του Φανέτου - video

Αυτό το όμορφο κελάηδημα είναι που έχει κάνει το φανέτο θύμα αιχμαλωσίας.

Παρατηρήσεις για τη συμπεριφορά

Το Φανέτο είναι ιδιαίτερα δραστήριο και ευκίνητο. Συχνά παρατηρείται να κάθεται σε εμφανή σημεία, όπως κορυφές θάμνων ή καλώδια, από όπου τραγουδά. Το κελάηδισμά του είναι γρήγορο, μελωδικό και εναλλασσόμενο, χαρακτηριστικό των σπιζιδών.

Συγγενικά είδη στην Ελλάδα (Οικογένεια Fringillidae)

Κοινά είδη 

1. Σπίνος (Fringila coelebs)
2. Καρδερίνα (Carduelis carduelis) 
3. Φλώρος (Chloris chloris, παλαιότερη ονομασία: Carduelis chloris)
4. Φανέτο (Linaria cannabina, παλαιότερη ονομασία: Carduelis cannabina)
5. Λούγαρο (Spinus spinus, παλαιότερη ονομασία: Carduelis spinus)
6. Χειμωνόσπινος (Fringilla montifringilla) ή Μούντα
7. Σκαρθί (Serinus serinus)

Λιγότερο κοινά / σπάνια είδη

1. Κοκκοθραύστης (Coccothraustes coccothraustes) ή Φλυτζούνι
2. Σταυρομύτης (Loxia curvirostra) ή Ντουνιάς
3. Πύρρουλας (Pyrrhula pyrrhula)
4. Ροδόσπιζα (Carpodacus erythrinus)
5. Ερημοπύρρουλας (σπάνιος επισκέπτης της Ανατολικής Μεσογείου)

Αν αγαπάτε τα πουλιά όσο εγώ δείτε εδώ μερικά ακόμα.