Σκαρθί (Serinus serinus): Ο μικροσκοπικός «συγγενής» του καναρινιού στην Ελληνική φύση

Σκαρθί (Serinus serinus): Το μικρό «κίτρινο καναρινόμορφο» που γεμίζει την ελληνική ύπαιθρο με κελάηδημα

Το Sκαρθί (Serinus serinus) είναι ένα από τα πιο μικρά και χαρακτηριστικά πουλιά της ελληνικής υπαίθρου. Ανήκει στην οικογένεια των Fringillidae (Σπιζίδες) και θεωρείται ένας από τους πιο στενούς συγγενείς του άγριου καναρινιού (Serinus canaria). Είναι ιδιαίτερα αγαπητό λόγω του ζωηρού του κελαηδήματος και της παρουσίας του τόσο σε αγροτικά όσο και σε αστικά περιβάλλοντα. 

Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας και της ευρύτερης ελληνόφωνης παράδοσης, το σκαρθί έχει αποκτήσει πολλές λαϊκές ονομασίες. Είναι γνωστό ως Σκαρθάκι, Αγριοκανάρι, Αγριοζίζικο, Εργανέλι ή Οργανέλι, ενώ σε ορισμένες περιοχές συναντάται και ως Φριγαδέλι, Φριτζιλίνι, Στρίτσι, Σβουριτζάκι, Σισαμάκι ή Ψευτάκι. Αυτές οι ονομασίες αντικατοπτρίζουν τη στενή σχέση του ανθρώπου με το πουλί και τη διαφορετική τοπική γλωσσική παράδοση.

Χαρακτηριστικά και εμφάνιση

Το Σκαρθί είναι το μικρότερο της οικογένειας των Σπιζιδών της Ευρώπης, με μήκος περίπου έντεκα έως δώδεκα εκατοστά. Το σώμα του είναι λεπτό και ελαφρύ, με κοντό και δυνατό κωνικό ράμφος, κατάλληλο για την κατανάλωση μικρών σπόρων.
Ο χρωματισμός του είναι κυρίως πρασινοκίτρινος. Στα αρσενικά το κίτρινο είναι πιο έντονο στο μέτωπο και στο ουροπήγιο. Η πλάτη είναι γκριζοπράσινη με σκούρες ραβδώσεις που λειτουργούν ως φυσικό καμουφλάζ μέσα στη βλάστηση. 

Το κελάηδημα του σκαρθιού

Το τραγούδι του σκαρθιού είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ακούσματα της άνοιξης στην ελληνική φύση. Είναι γρήγορο, συνεχές και μεταλλικό, με έντονο «τριζάτο» χαρακτήρα που θυμίζει μικρό τρίλλιγμα εντόμου.
Το αρσενικό κελαηδά συνήθως από υψηλά σημεία όπως δέντρα, καλώδια ή κεραίες, κυρίως την άνοιξη. Με αυτόν τον τρόπο προσελκύει θηλυκά και ταυτόχρονα οριοθετεί την επικράτειά του.

Αυτό το κελάηδημα το έχει καταστίσει θύμα αιχμαλωσίας από διάφορους που επιμένουν να διατηρούν αυτή τη βάρβαρη συνήθεια. 

Βιότοπος και εξάπλωση

Το Σκαρθί είναι εξαιρετικά προσαρμοστικό είδος και μπορεί να ζήσει σε ποικίλα περιβάλλοντα. Συναντάται σε αστικά πάρκα και κήπους, σε ελαιώνες και αμπελώνες, καθώς και σε ανοιχτές αγροτικές εκτάσεις με χαμηλή βλάστηση και παρυφές δασών.
Η παρουσία του κοντά στον άνθρωπο είναι συχνή, ειδικά σε περιοχές όπου υπάρχει ποικιλία αγριόχορτων και σπόρων.

Διατροφή

Η διατροφή του Σκαρθιού βασίζεται κυρίως σε μικρούς σπόρους από αγριόχορτα και ποώδη φυτά, όπως η παπαρούνα και ο ζοχός. Την περίοδο της αναπαραγωγής συμπληρώνει τη διατροφή του με μικρά έντομα, τα οποία είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη των νεοσσών. 

Απειλές και προστασία

Παρόλο που το Σκαρθί παραμένει σχετικά κοινό είδος, επηρεάζεται από την εντατική χρήση φυτοφαρμάκων που μειώνει την τροφή του, καθώς και από την απώλεια φυσικών ενδιαιτημάτων λόγω αστικοποίησης και γεωργικών αλλαγών. Οι οικόσιτες γάτες αποτελούν επίσης σημαντικό θηρευτή.
Το είδος προστατεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα άγρια πτηνά και η αιχμαλωσία του απαγορεύεται.

 
Το Σκαρθί συχνά συγχέεται με το Λούγαρο. Ωστόσο διαφέρει εμφανώς από αυτό, καθώς έχει πιο ομοιόμορφο πρασινοκίτρινο χρωματισμό, ενώ το Λούγαρο εμφανίζει έντονα μαύρα σχέδια στο κεφάλι και διαφορετικό μοτίβο φτερώματος.

Το Σκαρθί δεν πρέπει να κρατείται σε κλουβί, καθώς είναι προστατευόμενο άγριο είδος και η αιχμαλωσία του απαγορεύεται. Η παρατήρησή του πρέπει να γίνεται αποκλειστικά στο φυσικό του περιβάλλον, όπως το video παρακάτω, στο οποίο μπορείτε να δείτε σκαρθιά ελεύθερα να κάνουν μπάνιο σε νερολακούβα. 

Αν δείτε εδώ, πόσα πουλιά έχει η χώρα μας θα τρελαθείτε. Και δεν είναι όλα. Είναι όσα έχω φωτογραφίσει.