Τα πάντα για τον αγαπημένο μας Κοκκινολαίμη (Erithacus rubecula)
Ο Κοκκινολαίμης δεν είναι απλώς ένας επισκέπτης του χειμώνα. Είναι ένας θρύλος της φύσης με πλούσια ιστορία, μοναδική προσωπικότητα και ένα όνομα που κρύβει εκπλήξεις.
Τι σημαίνει το όνομα Erithacus rubecula; Γιατί Κοκκινολαίμης και όχι Πορτοκαλολαίμης;
Η επιστημονική ονομασία του Κοκκινολαίμη είναι ένα συναρπαστικό γλωσσολογικό ταξίδι που ενώνει την Αρχαία Ελλάδα με τη Ρώμη.Erithacus (Ερίθακος): Είναι το όνομα που του έδωσαν οι αρχαίοι Έλληνες. Ο Αριστοτέλης μάλιστα πίστευε λανθασμένα ότι το πουλί "μεταμορφωνόταν" σε Κοκκινονούρη κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού!
Rubecula: Προέρχεται από τη λατινική λέξη ruber (=κόκκινος) και την υποκοριστική κατάληξη "cula". Κυριολεκτικά μεταφράζεται ως "το μικρό κοκκινωπό πλάσμα".
Το παράδοξο του χρώματος: Γιατί "κόκκινος" και όχι "πορτοκαλί";
Αν κοιτάξετε προσεκτικά έναν Κοκκινολαίμη, θα δείτε ότι το στήθος του είναι ξεκάθαρα πορτοκαλί. Γιατί λοιπόν η επιστημονική του ονομασία και το κοινό του όνομα (κοκκινολαίμης, redbreast) επιμένουν στο κόκκινο; Η απάντηση κρύβεται στην ιστορία των χρωμάτων στην Ευρώπη.
Η λέξη "πορτοκαλί" δεν υπήρχε στις ευρωπαϊκές γλώσσες ως προσδιορισμός χρώματος μέχρι τον 16ο αιώνα. Μέχρι τότε, οτιδήποτε είχε αυτή την απόχρωση ταξινομούνταν απλώς ως "κόκκινο". Η λέξη "orange" εισήχθη στην Ευρώπη μόνο όταν άρχισαν να εισάγονται τα ομώνυμα φρούτα (πορτοκάλια). Έτσι, το όνομα του κοκκινολαίμη έμεινε "κολλημένο" στο παρελθόν, αποτελώντας ένα ζωντανό γλωσσολογικό απολίθωμα!
Ο Μύθος με το Αγκάθινο Στεφάνι
Η θρησκευτική λαογραφία συνδέει τον κοκκινολαίμη με τα Πάθη του Χριστού, αν και μοιράζεται αυτή τη δόξα με την καρδερίνα.Η παράδοση λέει πως ο Κοκκινολαίμης πέταξε κοντά στον Χριστό την ώρα της Σταύρωσης. Προσπαθώντας να αφαιρέσει μια ακίδα από το αγκάθινο στεφάνι, μια σταγόνα αίματος έπεσε στο στήθος του, βάφοντάς το για πάντα κόκκινο ως σύμβολο ελέους.
Η Καρδερίνα λόγω της συνήθειας της να τρέφεται με αγκάθια, έγινε το κυρίαρχο σύμβολο της θυσίας και της Ανάστασης στην τέχνη της Αναγέννησης, ακολουθώντας τον ίδιο μύθο με το αγκάθινο στεφάνι του Χριστού.
Ο Κοκκινολαίμης είναι ο πρωταγωνιστής του μύθου στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη. Η Καρδερίνα στις Μεσογειακές χώρες.
Συμπεριφορά και εχθροί στη φύση
Παρά την "Ιερή" του ιστορία, ο κοκκινολαίμης αγωνίζεται σκληρά για να επιζήσει.Είναι εξαιρετικά τολμηρός και ακολουθεί τους ανθρώπους που σκάβουν τη γη για να βρει σκουλήκια.
Οι μεγαλύτεροι εχθροί του είναι η οικιακή γάτα, το ξεφτέρι και οι καρακάξες που ληστεύουν τις φωλιές του. Σημαντικό κίνδυνο διατρέχει και από τον παρατεταμένο παγετό που του στερεί την πρόσβαση σε τροφή, αφού παγώνει το χώμα.
Είναι έντονα εδαφικός. Το κόκκινο χρώμα στο στήθος του λειτουργεί ως "σήμα κινδύνου" για άλλους αρσενικούς που σκέφτονται να παραβιάσουν την περιοχή του.
Winter Song: Είναι από τα ελάχιστα είδη όπου και το θηλυκό και το αρσενικό κελαηδούν κατά τη διάρκεια του χειμώνα για να προστατεύσουν την τροφή τους. Κελαηδά ακόμη και τη νύχτα αν βρίσκεται κοντά σε λάμπες φωτισμού.
Πού εξαφανίζεται ο κοκκινολαίμης το καλοκαίρι;
Έχετε βέβαια προσέξει πως το φθινόπωρο, με τις πρώτες βροχές, "εμφανίζονται" ξαφνικά παντού, λες και ήρθαν από το πουθενά και την Άνοιξη εξαφανίζονται. Που πάνε; Στην πραγματικότητα δεν φεύγουν ποτέ από τη χώρα. Φεύγουν από τα πεδινά και πάνε στα ορεινά, στη δροσιά και στο πιο υγρό έδαφος που τους βοηθάει να βρουν τροφή. Πηγαίνουν σε δάση με έλατα, πλατάνια και ρεματιές όπου η θερμοκρασία είναι χαμηλότερη. Εκεί βρίσκουν την ιδανική ησυχία και δροσιά για να αναπαραχθούν.Το καλοκαίρι δεν κελαηδάνε και αλλάζουν φτέρωμα. Επειδή η αλλαγή φτερών τον κάνει πιο ευάλωτο στους θηρευτές και λιγότερο ικανό για γρήγορες πτήσεις, μένει βαθιά μέσα σε πυκνούς θάμνους και αποφεύγει τις επαφές με τους ανθρώπους.
Πώς να βοηθήσετε τον Κοκκινολαίμη
Αν θέλετε να προστατέψετε τον Κοκκινολαίμη που βρίσκεται στον κήπο σας προσφέρετέ του σε σημείο που δεν φτάνουν οι γάτες mealworms, νιφάδες βρώμης ή τριμμένους ξηρούς καρπούς.Τοποθετήστε την τροφή σε σταθερά, ανοιχτά σημεία (δεν προτιμά τις κρεμαστές ταΐστρες).
Διατηρήστε ένα μπολ με φρέσκο νερό, προσέχοντας να μην παγώσει.
Τέλος αφήστε έναν ή περισσότερους θάμνους ακλάδευτους. Του προσφέρουν προστασία.
