Καρβουνιάρης (Phoenicurus ochruros): Ο καπνισμένος με την κόκκινη ουρά
Ο Καρβουνιάρης, γνωστός και ως Κοκκινοουράς (αν και η ονομασία αυτή περιλαμβάνει κι άλλα είδη) ή επιστημονικά Phoenicurus ochruros, είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μικροπούλια που συναντάμε στην Ελλάδα. Είτε βρίσκεται σε απόκρημνα βουνά είτε σε κτίρια και στέγες μέσα σε πόλεις, ξεχωρίζει για τη νευρική του συμπεριφορά και την χαρακτηριστική του ουρά.
Χαρακτηριστικά και Εμφάνιση: Αρσενικό vs Θηλυκό
Η αναγνώριση του Καρβουνιάρη βασίζεται κυρίως στην έντονα κοκκινοπορτοκαλί ουρά του, την οποία τινάζει συνεχώς.Το Αρσενικό έχει σκούρο γκρι έως μαύρο φτέρωμα, ιδιαίτερα στο στήθος και το πρόσωπο, που θυμίζει κάρβουνο. Συχνά εμφανίζει και ένα μικρό λευκό «καθρέφτη» στα φτερά (δεν είναι πάντα έντονος σε όλα τα άτομα ή υποείδη).
Το Θηλυκό είναι πιο διακριτικό, με γκρι-καφέ χρωματισμούς σε όλο το σώμα, αλλά διατηρεί την ίδια χαρακτηριστική κοκκινοπορτοκαλί ουρά.
Πού ζει και τι τρώει ο Καρβουνιάρης
Είναι ένα από τα πιο προσαρμοστικά πουλιά της Ευρώπης.Αρχικά ήταν είδος βραχωδών και ορεινών περιοχών, όμως σήμερα είναι εξαιρετικά κοινός σε πόλεις, χωριά, λιμάνια και βιομηχανικές περιοχές. Φωλιάζει σε σχισμές βράχων, κτίρια, τοίχους και άλλες κοιλότητες.
Είναι κυρίως εντομοφάγο είδος. Τρέφεται με έντομα, αράχνες και άλλους μικρούς ασπόνδυλους, τους οποίους συχνά εντοπίζει από χαμηλά σημεία παρατήρησης. Τον χειμώνα μπορεί να καταναλώσει και μικρούς καρπούς.
Λαϊκή Παράδοση και Ονοματολογία
Το όνομά του «Καρβουνιάρης» προέρχεται από το σκούρο, «καπνισμένο» του χρώμα. Η ονομασία «Κοκκινόκολος» χρησιμοποιείται λαϊκά και περιγράφει εύστοχα την κόκκινη ουρά του.
Η οικογένεια των Μυιοθηρίδων (Muscicapidae) στην Ελλάδα:
Η οικογένεια του Καρβουνιάρη στην Ελλάδα είναι πολυπληθής και περιλαμβάνει κοινά και σπάνια είδη:
Κοινά / Τακτικά Μεταναστευτικά
Πρόκειται για είδη που αναπαράγονται στην Ελλάδα, ξεχειμωνιάζουν εδώ ή περνούν κατά χιλιάδες κατά τη μετανάστευση.- Αηδόνι: Πολύ κοινό αναπαραγόμενο είδος το καλοκαίρι.
- Κοκκινολαίμης: Από τα πιο κοινά πουλιά του χειμώνα.
- Καρβουνιάρης: Κοινότατος, ειδικά σε ορεινές περιοχές και πόλεις τον χειμώνα.
- Φοινίκουρος: Τακτικός επισκέπτης και αναπαραγόμενο είδος.
- Σταχτομυγοχάφτης: Πολύ κοινός κατά τη μετανάστευση και το καλοκαίρι.
- Μαυρομυγοχάφτης: Κοινότατος κατά τη μετανάστευση.
- Κρικομυγοχάφτης: Τακτικός μετανάστης (κυρίως την άνοιξη).
- Ασπροκωλίνα: Πολύ κοινή σε ανοιχτές εκτάσεις το καλοκαίρι.
- Γαλαζολαίμης: Τακτικός, αν και κρυπτικός, επισκέπτης τον χειμώνα.
- Γαλαζοκότσυφας: Κοινό είδος των βραχωδών περιοχών.
- Καστανολαίμης: Πολύ κοινό αναπαραγόμενο είδος.
- Μαυρολαίμης: Κοινότατος όλο τον χρόνο.
- Σταχτοπετρόκλης: Κοινό αναπαραγόμενο είδος.
- Ασπρολαίμης: Κοινός μετανάστης και αναπαραγόμενο είδος.
- Κουφαηδόνι: Κοινό στη Βόρεια και Ανατολική Ελλάδα.
- Τσιχλαηδόνι: Κοινό αναπαραγόμενο είδος σε δασικές εκτάσεις.
- Βουνοπετρόκλης: Κοινός στα ψηλά βουνά της χώρας.
Σπάνια / Τοπικά / Λιγότερο Συχνά
Είδη που είτε εμφανίζονται σπάνια (τυχαίοι επισκέπτες), είτε έχουν πολύ περιορισμένη εξάπλωση, είτε παρατηρούνται δύσκολα.- Φοινίκουρος του Άτλαντα: Σπάνιος έως τυχαίος επισκέπτης (vagrant) από τη Βόρεια Αφρική.
- Ασιατικός Μαυρολαίμης: Σπάνιος επισκέπτης κατά τη μετανάστευση.
- Πυροκότσυφας: Αν και αναπαράγεται στην Ελλάδα, είναι τοπικό είδος και όχι τόσο εύκολο να παρατηρηθεί όσο ο κοινός κότσυφας.
- Κυάνουρος: Πολύ σπάνιος επισκέπτης από τη Βόρεια Ευρώπη/Ασία.
- Νανομυγοχάφτης: Σχετικά σπάνιος μετανάστης (κυρίως φθινόπωρο).
- Δρυομυγοχάφτης: Σπάνιο και τοπικό αναπαραγόμενο είδος (κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα).
- Καστανομυγοχάφτης: Σπάνιος επισκέπτης (κυρίως στα νησιά του Αιγαίου κατά τη μετανάστευση).
- Αμμοπετρόκλης: Σπάνιος μετανάστης από την Ανατολή.
- Σκουφοπετρόκλης: Σπάνιος επισκέπτης από την Αφρική.
- Ερημοπετρόκλης: Σπάνιος/τυχαίος επισκέπτης από ερημικές περιοχές.
- Παρδαλοπετρόκλης: Σπάνιος/τυχαίος επισκέπτης.
- Μαυροπετρόκλης: Πολύ σπάνιος (συνήθως εμφανίζεται μόνο στη Νότια Ελλάδα/Κρήτη ως τυχαίος).
- Λευκόπυγος Πετρόκλης: Σπάνιος επισκέπτης από την Αφρική.
