Δεκαοχτούρα (Streptopelia decaocto): Το πιο αναγνωρίσιμο πουλί στην Ελλάδα

Δεκαοχτούρα (Streptopelia decaocto): Ένα από τα πιο κοινά πουλιά των ελληνικών πόλεων 

Η δεκαοχτούρα (Streptopelia decaocto) είναι ίσως το πιο αναγνωρίσιμο πουλί των ελληνικών πόλεων και χωριών. Αν και συχνά τη μπερδεύουμε με το περιστέρι, πρόκειται για ένα ξεχωριστό είδος με ιδιαίτερη συμπεριφορά και εντυπωσιακή ιστορία εξάπλωσης.

Εμφάνιση και χαρακτηριστικά της δεκαοχτούρας

Είναι ένα κομψό πουλί με λεπτή σιλουέτα και χαρακτηριστικό ανοιχτό γκρι-ζαχαρί χρώμα σε όλο το σώμα. Το πιο αναγνωρίσιμο γνώρισμά της είναι η λεπτή μαύρη γραμμή στο πίσω μέρος του λαιμού της, που θυμίζει μισό κολάρο. Τα μάτια της έχουν κοκκινοπορτοκαλί έως ερυθρή απόχρωση, ενώ η φωνή της είναι ένας χαρακτηριστικός τρισύλλαβος ήχος («κου-ΚΟΥ-κου») που ακούγεται συχνά τις πρωινές ώρες και διαφέρει από το πιο βαθύ κάλεσμα του περιστεριού.

Η δεκαοχτούρα αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα εξάπλωσης πουλιού στην Ευρώπη. Η αρχική της κατανομή βρισκόταν στη Νότια και Νοτιοδυτική Ασία, όμως από τις αρχές του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα μετά τη δεκαετία του 1930, εξαπλώθηκε ταχύτατα σε όλη την Ευρώπη, φτάνοντας και στην Ελλάδα, όπου πλέον είναι μόνιμος κάτοικος. 

Συμπεριφορά, διατροφή

Προσαρμόζεται εξαιρετικά στο ανθρωπογενές περιβάλλον και συναντάται συχνά σε πόλεις, χωριά, πάρκα και κήπους. Εκεί βρίσκει άφθονη τροφή και σχετική ασφάλεια από θηρευτές. Είναι μονογαμικό είδος, με τα ζευγάρια να παραμένουν μαζί για μία ή περισσότερες αναπαραγωγικές περιόδους και να φροντίζουν από κοινού τους νεοσσούς τους.

Η διατροφή της αποτελείται κυρίως από σπόρους και δημητριακά, ενώ συχνά εκμεταλλεύεται και ψίχουλα ή υπολείμματα τροφών κοντά στον άνθρωπο. Μπορεί επίσης να καταναλώσει μικρούς καρπούς φυτών, ενώ τα έντομα αποτελούν σπάνιο μέρος της διατροφής της.

 Λαϊκή παράδοση

Στην ελληνική παράδοση, το όνομά της συνδέεται διάφορες εκδοχές λαϊκού θρύλου. 

Σύμφωνα με αυτόν, μια φτωχή κοπέλα κατηγορήθηκε άδικα ότι έκλεψε δεκαοχτώ αντικείμενα και παρακάλεσε να μεταμορφωθεί σε πουλί για να γλιτώσει. Από τότε, σύμφωνα με τον μύθο, επαναλαμβάνει συνεχώς «δεκαοχτώ», δίνοντας έτσι το όνομά της. 

Σε άλλη εκδοχή η κοπέλα ήταν υπηρέτρια που πληρωνόταν με ελάχιστα. Η ορφανή υπηρέτρια που έπαιρνε μόνο 18 γρόσια τον χρόνο παρακάλεσε να γίνει πουλί για να καταγγείλει την αδικία του αφέντη της. Εδώ ο ήχος «δεκαοχτώ» είναι μια κραυγή διαμαρτυρίας για την πείνα και τον μόχθο που δεν πληρώθηκε δίκαια.

Μια τρίτη εκδοχή θέλει την κοπέλα να έχει κλέψει 18 ψωμιά και να ορκίζεται αθωότητα. Ο Θεός, για να φανερώσει την αλήθεια, μεταμόρφωσε την κοπέλα σε πουλί, με την εντολή να φωνάζει αιώνια τον αριθμό της κλοπής: «Δεκαοχτώ! Δεκαοχτώ!», ώστε να μην ξεχαστεί ποτέ το κρίμα και να αποκαλύπτεται ο ένοχος.

Σε μια τέταρτη εκδοχή, λέγεται πως κάποιος σκότωσε έναν άνθρωπο για να του κλέψει 18 γρόσια. Το αίμα του θύματος πιτσιλίστηκε στον λαιμό ενός πουλιού που πετούσε εκεί κοντά. Το πουλί έγινε η δεκαοχτούρα, η μαύρη γραμμή στον λαιμό είναι το αίμα που στέγνωσε, και η φωνή της είναι η καταγγελία του φόνου στον Θεό.

Όποια εκδοχή κι αν διαλέξετε, το κοινό στοιχείο είναι ότι η φύση (μέσω του πουλιού) γίνεται ο «δικαστής» των ανθρώπινων πράξεων.

➡️🕊️ Αν και η Δεκαοχτούρα μοιάζει με το Τρυγόνι, το τρυγόνι είναι μεταναστευτικό, με χαρακτηριστικό ριγωτό λαιμό, και κινδυνεύει σοβαρά από λαθροθηρία και καταστροφή βιοτόπων.