Κατά καιρούς εμφανίζονται εικόνες του πλημμυρισμένου ιερού της Βραυρωνίας Αρτέμιδος που προκαλούν εύλογη ανησυχία. 
Το νερό, άλλοτε ήρεμο κι άλλοτε ορμητικό, σκεπάζει λιθόστρωτα, στοές και θεμέλια. Το σύγχρονο αντανακλαστικό είναι σχεδόν αυτονόητο: "Kάτι πρέπει να γίνει".
Το δίλημμα, λοιπόν, δεν είναι αν μπορούμε να «δαμάσουμε» τον Ερασίνο με τεχνικά μέσα.
Ένα έργο διευθέτησης του Ερασίνου, ώστε ο αρχαιολογικός χώρος να πάψει να πλημμυρίζει.
Όμως εδώ αρχίζει το ουσιαστικό ερώτημα.
Ο ναός της Αρτέμιδος στη Βραυρώνα πλημμυρίζει από την αρχαιότητα.
Ο Ερασίνος δεν αποτελεί μια εξωτερική απειλή, αλλά το φυσικό στοιχείο που διαμόρφωσε το ίδιο το ιερό. Γύρω στο 250 π.Χ., οι προσχώσεις του ποταμού και οι επαναλαμβανόμενες πλημμύρες κάλυψαν τμήματα του χώρου, οδηγώντας σταδιακά στην εγκατάλειψή του. Αυτή η φυσική διαδικασία υπήρξε ταυτόχρονα και ένας μηχανισμός διατήρησης. Τα ιζήματα προστάτευσαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και επέτρεψαν τη σπάνια διατήρηση ξύλινων και οργανικών αναθημάτων, μοναδικών για τον ελλαδικό χώρο.
Το νερό, λοιπόν, δεν ήταν ποτέ ξένο προς τη Βραυρώνα.
Η λατρεία της Βραυρωνίας Αρτέμιδος οργανώθηκε γύρω από υγρά και οριακά τοπία. Πηγή, σπηλιά, ποταμός, έλος. Εκεί τελούνταν τα Αρκτεία, τελετουργίες μετάβασης και καθαρμού για τα κορίτσια, σε ένα περιβάλλον όπου το φυσικό στοιχείο δεν λειτουργούσε ως φόντο αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της εμπειρίας. Η θεά της γέννησης, της παιδικής ηλικίας και των άγριων όντων δεν θα μπορούσε να αποκοπεί από το νερό χωρίς να αλλοιωθεί το ίδιο το νόημα της λατρείας της.
Και εδώ προστίθεται ένας τρίτος, κρίσιμος άξονας, που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Εάν το προτεινόμενο έργο διευθέτησης του Ερασίνου υποβαθμίζει ή καταστρέφει υδροβιότοπο ενταγμένο σε ζώνη Natura 2000, τότε το ζήτημα παύει να είναι μόνο αρχαιολογικό. Γίνεται βαθιά οικολογικό και νομικό. Οι υγρότοποι της Βραυρώνας δεν είναι απλώς «πρόβλημα αποστράγγισης», αλλά οικοσυστήματα υψηλής αξίας, με ρόλο στη βιοποικιλότητα, στη φυσική αντιπλημμυρική προστασία και στη συνολική ισορροπία του τοπίου.
Σε αυτή την περίπτωση, η πλήρης απομάκρυνση του νερού δεν θα σήμαινε μόνο αλλοίωση ενός ιερού τοπίου, αλλά και απώλεια ενός ζωντανού οικοσυστήματος, που λειτουργεί εδώ και χιλιετίες σε δυναμική σχέση με τον ποταμό και τις πλημμύρες του.
Όμως εδώ αρχίζει το ουσιαστικό ερώτημα.
Ο ναός της Αρτέμιδος στη Βραυρώνα πλημμυρίζει από την αρχαιότητα.
Ο Ερασίνος δεν αποτελεί μια εξωτερική απειλή, αλλά το φυσικό στοιχείο που διαμόρφωσε το ίδιο το ιερό. Γύρω στο 250 π.Χ., οι προσχώσεις του ποταμού και οι επαναλαμβανόμενες πλημμύρες κάλυψαν τμήματα του χώρου, οδηγώντας σταδιακά στην εγκατάλειψή του. Αυτή η φυσική διαδικασία υπήρξε ταυτόχρονα και ένας μηχανισμός διατήρησης. Τα ιζήματα προστάτευσαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και επέτρεψαν τη σπάνια διατήρηση ξύλινων και οργανικών αναθημάτων, μοναδικών για τον ελλαδικό χώρο.
Η λατρεία της Βραυρωνίας Αρτέμιδος οργανώθηκε γύρω από υγρά και οριακά τοπία. Πηγή, σπηλιά, ποταμός, έλος. Εκεί τελούνταν τα Αρκτεία, τελετουργίες μετάβασης και καθαρμού για τα κορίτσια, σε ένα περιβάλλον όπου το φυσικό στοιχείο δεν λειτουργούσε ως φόντο αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της εμπειρίας. Η θεά της γέννησης, της παιδικής ηλικίας και των άγριων όντων δεν θα μπορούσε να αποκοπεί από το νερό χωρίς να αλλοιωθεί το ίδιο το νόημα της λατρείας της.
Και εδώ προστίθεται ένας τρίτος, κρίσιμος άξονας, που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Εάν το προτεινόμενο έργο διευθέτησης του Ερασίνου υποβαθμίζει ή καταστρέφει υδροβιότοπο ενταγμένο σε ζώνη Natura 2000, τότε το ζήτημα παύει να είναι μόνο αρχαιολογικό. Γίνεται βαθιά οικολογικό και νομικό. Οι υγρότοποι της Βραυρώνας δεν είναι απλώς «πρόβλημα αποστράγγισης», αλλά οικοσυστήματα υψηλής αξίας, με ρόλο στη βιοποικιλότητα, στη φυσική αντιπλημμυρική προστασία και στη συνολική ισορροπία του τοπίου.
Σε αυτή την περίπτωση, η πλήρης απομάκρυνση του νερού δεν θα σήμαινε μόνο αλλοίωση ενός ιερού τοπίου, αλλά και απώλεια ενός ζωντανού οικοσυστήματος, που λειτουργεί εδώ και χιλιετίες σε δυναμική σχέση με τον ποταμό και τις πλημμύρες του.
Θα επρόκειτο για μια σύγκρουση ανάμεσα σε τρεις αξίες που θεωρητικά προστατεύουμε εξίσου.
📌 Την πολιτιστική κληρονομιά,
📌 Το φυσικό περιβάλλον και
📌 Τη σύγχρονη ανάγκη διαχείρισης κινδύνου.
📌 Την πολιτιστική κληρονομιά,
📌 Το φυσικό περιβάλλον και
📌 Τη σύγχρονη ανάγκη διαχείρισης κινδύνου.
Το ερώτημα είναι αν αυτός ο απόλυτος έλεγχος συνιστά πράγματι προστασία ή αν οδηγεί σε απονεύρωση ενός τοπίου που υπήρξε πάντα ζωντανό, μεταβαλλόμενο και οριακό.
Ίσως η απάντηση να μην βρίσκεται σε ένα μεγάλο, οριστικό έργο, αλλά σε ήπιες, ευέλικτες λύσεις. Διαχείριση των πλημμυρικών φαινομένων αντί για εξάλειψή τους, σεβασμό των οικολογικών ζωνών, ανάγνωση του αρχαιολογικού χώρου ως εποχικού και όχι «στεγνού» μνημείου. Ένας χώρος μπορεί να είναι ταυτόχρονα αρχαιολογικός, φυσικός και συμβολικός, χωρίς να ακυρώνει κανέναν από τους τρεις ρόλους του. Τελικά, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν το νερό βλάπτει τη Βραυρώνα.
Αλλά αν, προσπαθώντας να την προστατεύσουμε από το νερό, κινδυνεύουμε να την αποξενώσουμε από την ιστορία, τη φύση και τον ίδιο της τον λόγο ύπαρξης.
Αλλά αν, προσπαθώντας να την προστατεύσουμε από το νερό, κινδυνεύουμε να την αποξενώσουμε από την ιστορία, τη φύση και τον ίδιο της τον λόγο ύπαρξης.